Przy przeglądzie technicznym budynku wielorodzinnym instalacja odgromowa bywa pozycją, przy której zaczynają się rozbieżności. Formalnie należy do części wspólnej, ale jej elementy przebiegają przez balkony, przez dachy i przez ściany lokali.
Warto uporządkować, kto za co odpowiada i jakie dokumenty powstają, bo przy szkodzie od wyładowania to właśnie one rozstrzygają sprawę.
Kto odpowiada za instalację odgromową
Instalacja odgromowa jest elementem konstrukcji budynku i w budynku wielorodzinnym należy do części wspólnej. Odpowiada za nią zarządca, a koszty pokrywane są z funduszu remontowego.
Dotyczy to całości układu: zwodów na dachu, przewodów odprowadzających po elewacji, złączy kontrolnych i uziomu w gruncie. Poszczególne elementy nie stają się częścią lokalu przez to, że biegną obok balkonu.
Elementem, który w takich instalacjach budzi najwięcej pytań, jest bednarka stalowa ocynkowana układana w gruncie jako uziom otokowy. Jej stan sprawdza się przy przeglądach, a wymiana wymaga prac ziemnych wokół budynku.
Osobną kwestią są anteny, kamery i urządzenia montowane przez mieszkańców na dachu albo na elewacji. Podlegają one zgłoszeniu i muszą być objęte ochroną, a ich samowolny montaż przenosi odpowiedzialność na właściciela lokalu.
Przeglądy i dokumenty
Instalacja odgromowa podlega kontrolom okresowym w ramach przeglądów instalacji elektrycznej budynku. Zakres obejmuje oględziny i pomiary, przede wszystkim rezystancji uziemienia.
Z przeglądu powstaje protokół z wartościami zmierzonymi, datą i danymi osoby uprawnionej. Dokument ten przechowuje się w książce obiektu budowlanego razem z pozostałymi protokołami.
Przy szkodzie zgłaszanej ubezpieczycielowi brak aktualnego protokołu bywa podstawą do ograniczenia wypłaty. To najczęstszy powód, dla którego warto pilnować terminów, nawet jeśli instalacja wygląda na sprawną.
Osobną sprawą jest sytuacja, w której budynek nie ma instalacji odgromowej w ogóle. Obowiązek jej wykonania wynika z warunków technicznych i zależy od wysokości budynku, jego przeznaczenia oraz materiałów, z jakich jest wykonany. Ocenę w konkretnym przypadku wydaje projektant albo rzeczoznawca, a nie wykonawca na podstawie oględzin z ulicy.
Złącza kontrolne i to, co się w nich psuje
Złącza kontrolne umożliwiają rozłączenie przewodu odprowadzającego i pomiar rezystancji uziomu. Umieszcza się je na wysokości pozwalającej na dostęp bez drabiny.
Najczęstszą usterką jest korozja w miejscu połączenia, zwłaszcza tam, gdzie stykają się różne metale. Prowadzi ona do wzrostu rezystancji przejścia, czyli do sytuacji, w której instalacja formalnie istnieje, a nie spełnia swojego zadania.
Drugą jest mechaniczne uszkodzenie przy pracach na elewacji. Przy ociepleniu budynku przewody odprowadzające bywają skracane, przesuwane albo zakrywane, co wymaga późniejszej korekty i ponownych pomiarów.
Współpraca z ochroną przeciwprzepięciową
Instalacja odgromowa odprowadza prąd wyładowania do ziemi, ale nie chroni urządzeń w budynku przed przepięciem, które przy tym powstaje. Do tego służą ograniczniki przepięć w instalacji elektrycznej.
Stosuje się je w układzie stopniowanym: pierwszy stopień w złączu albo w rozdzielnicy głównej, kolejne w rozdzielnicach lokalowych i przy wrażliwych odbiornikach. Sam pierwszy stopień nie wystarcza do ochrony elektroniki.
Ograniczniki są elementem zużywalnym. Po zadziałaniu przy silnym wyładowaniu wymagają wymiany, a wskaźnik stanu na obudowie pokazuje, czy moduł jest jeszcze sprawny. Sprawdzenie tego mieści się w zakresie przeglądu.
W lokalu odpowiedzialność za zabezpieczenia w rozdzielnicy mieszkaniowej spoczywa na właścicielu. Ograniczniki w części wspólnej to zarządca, w mieszkaniu to mieszkaniec, a granica przebiega zwykle na zabezpieczeniu przedlicznikowym.
Prace przy ociepleniu i remoncie dachu
Przy termomodernizacji instalacja odgromowa wymaga przełożenia, a nie zakrycia. Przewód pozostawiony pod warstwą ocieplenia przestaje spełniać wymagania i nie da się go skontrolować.
Przy wymianie pokrycia dachu zwody układa się na nowo, z zachowaniem odstępów i połączeń z elementami metalowymi na dachu. Obróbki blacharskie, kominy i urządzenia wymagają objęcia ochroną.
Po zakończeniu prac wykonuje się pomiary i sporządza nowy protokół. Jest to moment, w którym najłatwiej wykryć błędy wykonawcze, a późniejsza poprawka oznacza prace na wysokości.
Warto też pamiętać, że dokumentacja powykonawcza instalacji odgromowej powinna obejmować rzeczywisty przebieg zwodów i uziomów, a nie tylko projekt. Przy kolejnych pracach na dachu i przy termomodernizacji jest to jedyny dokument pozwalający ustalić, gdzie przewody faktycznie biegną, bo po zakryciu elewacji nie da się tego odtworzyć bez odkrywek.
Kompletowanie i zakup
Przy pracach liczą się przekrój i materiał elementów, sposób łączenia oraz zabezpieczenie antykorozyjne w miejscu połączeń różnych metali. Wartości te wynikają z projektu instalacji.
Przy uziomach w gruncie istotna jest odporność na korozję, bo wymiana elementu ułożonego wokół budynku oznacza prace ziemne na całym obwodzie. Materiał dobiera się do agresywności gruntu.
Asortyment elementów instalacji odgromowej i ochrony przeciwprzepięciowej z podanymi przekrojami oraz sposobami łączenia prowadzi hurtownia Onninen. Karty katalogowe znajdziesz na www.onninen.pl.
